پت اسکن چیست؟

پت اسکن نوعی تصویربرداری پزشکی هسته‌ای است که در آن مقدار کمی ماده رادیواکتیو به نام رادیودارو یا ردیاب وارد بدن می‌شود.

این ماده معمولاً از طریق وریدی به بدن تزریق می‌شود و سپس در بافت‌هایی که فعالیت متابولیک یا گیرنده‌ای بیشتری دارند، تجمع پیدا می‌کند. دستگاه پت اسکن این تجمع را ثبت کرده و تصاویر دقیقی از عملکرد سلول‌ها ارائه می‌دهد.

این تصاویر گرفته شده به پزشکان نشان می‌دهد چه اتفاقی در سطح سلولی و مولکولی بدن در حال وقع است تا عملکرد سوخت و ساز سلول‌های داخلی بدن را ارزیابی کند.

در بسیاری از مراکز، پت اسکن همراه با سی تی اسکن انجام می‌شود که به آن PET/CT می‌گویند. در این حالت، PET اطلاعات عملکردی و متابولیک بدن را نشان می‌دهد و سی تی اسکن موقعیت دقیق ضایعه را از نظر آناتومیک مشخص می‌کند.

پت اسکن اطلاعات با ارزشی در خصوص چه بیماری‌هایی می‌دهد؟

پت اسکن بیشتر با تشخیص و پیگیری انواع سرطان و شناسایی تومورهای بدخیم شناخته می‌شود، اما کاربرد آن فقط محدود به سرطان نیست.

در بیمارهای سرطانی، پت اسکن می‌تواند به شناسایی توده، بررسی میزان گسترش بیماری، مرحله‌بندی سرطان، ارزیابی پاسخ به درمان و تشخیص عود بیماری کمک کند.

در تشخیص بیماری‌های مغز و اعصاب مانند پارکینسون نیز پت اسکن کاربرد موثری دارد. پت اسکن مغز با FDG می‌تواند الگوی مصرف گلوکز در بخش‌های مختلف مغز را بررسی کند.

این بررسی در ارزیابی برخی اختلالات شناختی، دمانس، تشنج و تومورهای مغزی به پزشک کمک کند.

پت اسکن آمیلوئید با رادیودارویی مانند F-18 Florbetapir هم برای بررسی پلاک‌های بتاآمیلوئید در بیماران دچار اختلال شناختی و تشخیص بیماری آلزایمر استفاده می‌شود.

در بیماری‌های قلبی نیز برخی انواع پت برای بررسی جریان خون عضله قلب، زنده بودن بافت قلب و ارزیابی برخی اختلالات التهابی کاربرد دارند.

همچنین در بعضی موارد، این اسکن هسته‌ای می‌تواند به بررسی التهاب، عفونت یا بیماری‌های سیستمیک کمک کند.

چگونه باید برای پت اسکن آماده شویم؟

آمادگی برای پت اسکن به نوع رادیودارو، هدف تصویربرداری و شرایط بیمار بستگی دارد.

در پت اسکن با 18F-FDG، معمولاً لازم است 24 ساعت قبل از اسکن ناشتا باشید و فقط آب ساده بنوشید.

6 ساعت قبل از انجام آزمایش فقط آب بنوشید و از خوردن غذا خودداری کنید.

مصرف کربوهیدرات، غذاهای شیرین، نوشیدنی‌های قندی، آدامس، آب نبات و فعالیت بدنی شدید قبل از اسکن می‌تواند روی جذب رادیودارو اثر بگذارد و کیفیت تصویر را کاهش دهد.

بیماران دیابتی باید حتماً زمان اسکن، داروهای مصرفی و میزان قند خون خود را با مرکز هماهنگ کنند؛ زیرا قند خون بالا ممکن است باعث کاهش دقت تصویربرداری شود.

بهتر است در روز مراجعه لباس راحت و بدون قطعات فلزی بپوشید. همچنین مدارک پزشکی قبلی مانند جواب پاتولوژی، سی تی اسکن، ام آر آی، آزمایش‌ها و نسخه پزشک را همراه داشته باشد.

خانم‌های باردار یا شیرده باید پیش از انجام آزمایش، موضوع را به پزشک و مرکز پت اسکن اطلاع دهند.

همچنین اگر بیمار دچار ترس از فضای بسته، ناتوانی در ثابت ماندن یا درد شدید است، باید پیش از مراجعه با مرکز هماهنگ کند.

نحوه انجام پت اسکن

پس از پذیرش، اطلاعات پزشکی بیمار بررسی می‌شود و در صورت نیاز، قند خون اندازه‌گیری می‌شود.

سپس رادیودارو از طریق رگ تزریق می‌شود. پس از تزریق، بیمار معمولاً باید مدتی در محیطی آرام استراحت کند تا رادیودارو در بدن توزیع شود. در این مدت بهتر است بیمار حرکت زیاد نداشته باشد، صحبت نکند و عضلات خود را منقبض نکند؛ زیرا فعالیت عضلانی می‌تواند جذب رادیودارو را تغییر دهد.

بعد از زمان انتظار، بیمار روی تخت دستگاه قرار می‌گیرد. تخت به‌آرامی وارد دستگاه می‌شود و تصویربرداری انجام می‌گیرد.

تصاویری که از شما گرفته می‌شود نشان می‌دهد ردیاب کجا رفته است. اگر ردیاب در مناطقی خاص تجمع یابد، می‌تواند نشانه بیماری باشد.

برخی از خدمات مرکز پت اسکن بیمارستان برکت

• پت اسکن تمام بدن با 18F-FDG برای بررسی متابولیسم گلوکز در ضایعات مختلف
• پت اسکن مغز با 18F-FDG برای ارزیابی الگوی فعالیت متابولیک مغز
• پت تمام بدن با Ga-68 PSMA برای بررسی ضایعات مرتبط با سرطان پروستات
• پت تمام بدن با Ga-68 DOTATATE برای بررسی تومورهای نورواندوکرین دارای گیرنده سوماتوستاتین؛
• پت تمام بدن با Ga-68 FAPI برای تصویربرداری از برخی تومورها بر اساس هدف‌گیری فیبروبلاست‌های فعال‌شده
• پت مغز با رادیوداروی آمیلوئید F-18 Florbetapir برای ارزیابی پلاک‌های بتاآمیلوئید در بیماران منتخب دچار اختلال شناختی.

در هر کجای ایران که باشید، می‌توانید جهت دریافت نوبت از بهترین مرکز پت اسکن ایران، بیمارستان برکت، به صورت آنلاین و تلفنی اقدام کنید. برای اطلاعات بیشتر با شماره زیر تماس بگیرید.

عوارض پت اسکن چیست؟

پت اسکن معمولاً روشی کم خطر و قابل تحمل است.

شایع‌ترین ناراحتی احتمالی، درد خفیف یا کبودی در محل تزریق است.

در مواردی که همراه با آن از ماده حاجب خوراکی یا تزریقی استفاده شود، ممکن است بیمار احساس گرمی، مزه فلزی در دهان، تهوع خفیف یا ناراحتی گوارشی داشته باشد. واکنش حساسیتی شدید نادر است، اما از جمله عوارض محسوب می‌شود.

همچنین بهتر است برای جلوگیری از عوارض پت اسکن برای اطرفیان خود، چند ساعت بعد از آزمایش از تماس با افراد به خصوص کودکان و زنان باردار خودداری کنید.

مراقبت‌های بعد از پت اسکن

بعد از پایان اسکن، بیشتر بیماران می‌توانند به فعالیت‌های معمول خود برگردند، مگر اینکه در موارد خاص داروی آرامبخش دریافت کرده باشند.

نوشیدن آب و مایعات در ساعات بعد از اسکن کمک می‌کند رادیودارو سریع‌تر از بدن دفع شود.

بهتر است بیمار تا چند ساعت تماس طولانی و نزدیک با کودکان و خانم‌های باردار را محدود کند.

مادران شیرده نیز باید دقیقاً طبق دستور مرکز، درباره زمان توقف یا ادامه شیردهی عمل کنند.

تفسیر نتایج پت اسکن و اقدامات بعدی

تفسیر نتیجه توسط متخصص پزشکی هسته‌ای تفسیر می‌شود و سپس در اختیار پزشک معالج قرار می‌گیرد. در گزارش پت اسکن ممکن است اصطلاحاتی مانند افزایش جذب، فعالیت متابولیک بالا، ضایعه هایپرمتابولیک یا SUV دیده شود.

SUV عددی است که میزان جذب رادیودارو را در یک ناحیه نشان می‌دهد، اما به‌تنهایی برای تشخیص قطعی سرطان کافی نیست.

التهاب، عفونت، جراحی اخیر یا برخی ضایعات خوش‌خیم نیز ممکن است جذب رادیودارو را افزایش دهند.

تشخیص قطعی و دستور اقدامات بعدی بر عهده پزشک متخصص است.