پت اسکن چیست؟ راهنمای جامع مراقبتها، کاربرد و عوارض
پت اسکن یا Positron Emission Tomography (PET Scan) یکی از روشهای پیشرفته تصویربرداری پزشکی هستهای است که به پزشک کمک میکند فعالیت سلولها و بافتهای بدن را بررسی کند.
در بسیاری از موارد، بیمار پیش از مراجعه برای پت اسکن دچار نگرانی میشود؛ چون نمیداند پت اسکن چیست، این روش چگونه انجام میشود، چه آمادگیهایی لازم دارد، آیا عارضهای دارد یا نتیجه آن چه معنایی خواهد داشت. آشنایی با مراحل پت اسکن، رادیوداروهای مورد استفاده، مراقبتهای قبل و بعد از انجام اسکن و نحوه تفسیر نتیجه میتواند باعث آرامش بیشتر بیمار و افزایش دقت آزمایش شود.
مرکز پت اسکن بیمارستان برکت نیز بهعنوان یکی از مراکز جدید و فعال در حوزه تصویربرداری تخصصی سرطان، خدمات مختلفی در این زمینه ارائه میدهد.
دریافت نوبت آنلاین
به صورت شبانه روزی نوبت پت اسکن خود را رزرو کنید.
پت اسکن چیست؟
پت اسکن نوعی تصویربرداری پزشکی هستهای است که در آن مقدار کمی ماده رادیواکتیو به نام رادیودارو یا ردیاب وارد بدن میشود.
این ماده معمولاً از طریق وریدی به بدن تزریق میشود و سپس در بافتهایی که فعالیت متابولیک یا گیرندهای بیشتری دارند، تجمع پیدا میکند. دستگاه پت اسکن این تجمع را ثبت کرده و تصاویر دقیقی از عملکرد سلولها ارائه میدهد.
این تصاویر گرفته شده به پزشکان نشان میدهد چه اتفاقی در سطح سلولی و مولکولی بدن در حال وقع است تا عملکرد سوخت و ساز سلولهای داخلی بدن را ارزیابی کند.
در بسیاری از مراکز، پت اسکن همراه با سی تی اسکن انجام میشود که به آن PET/CT میگویند. در این حالت، PET اطلاعات عملکردی و متابولیک بدن را نشان میدهد و سی تی اسکن موقعیت دقیق ضایعه را از نظر آناتومیک مشخص میکند.
برخی از خدمات مرکز پت اسکن بیمارستان برکت
- پت اسکن تمام بدن با 18F-FDG برای بررسی متابولیسم گلوکز در ضایعات مختلف
- پت اسکن مغز با 18F-FDG برای ارزیابی الگوی فعالیت متابولیک مغز
- پت تمام بدن با Ga-68 PSMA برای بررسی ضایعات مرتبط با سرطان پروستات
- پت تمام بدن با Ga-68 DOTATATE برای بررسی تومورهای نورواندوکرین دارای گیرنده سوماتوستاتین؛
- پت تمام بدن با Ga-68 FAPI برای تصویربرداری از برخی تومورها بر اساس هدفگیری فیبروبلاستهای فعالشده
- پت مغز با رادیوداروی آمیلوئید F-18 Florbetapir برای ارزیابی پلاکهای بتاآمیلوئید در بیماران منتخب دچار اختلال شناختی
پت اسکن اطلاعات با ارزشی در خصوص چه بیماریهایی میدهد؟
پت اسکن بیشتر با تشخیص و پیگیری انواع سرطان و شناسایی تومورهای بدخیم شناخته میشود، اما کاربرد آن فقط محدود به سرطان نیست.
در بیمارهای سرطانی، پت اسکن میتواند به شناسایی توده، بررسی میزان گسترش بیماری، مرحلهبندی سرطان، ارزیابی پاسخ به درمان و تشخیص عود بیماری کمک کند.
در تشخیص بیماریهای مغز و اعصاب مانند پارکینسون نیز پت اسکن کاربرد موثری دارد. پت اسکن مغز با FDG میتواند الگوی مصرف گلوکز در بخشهای مختلف مغز را بررسی کند.
این بررسی در ارزیابی برخی اختلالات شناختی، دمانس، تشنج و تومورهای مغزی به پزشک کمک کند.
پت اسکن آمیلوئید با رادیودارویی مانند F-18 Florbetapir هم برای بررسی پلاکهای بتاآمیلوئید در بیماران دچار اختلال شناختی و تشخیص بیماری آلزایمر استفاده میشود.
در بیماریهای قلبی نیز برخی انواع پت برای بررسی جریان خون عضله قلب، زنده بودن بافت قلب و ارزیابی برخی اختلالات التهابی کاربرد دارند.
همچنین در بعضی موارد، این اسکن هستهای میتواند به بررسی التهاب، عفونت یا بیماریهای سیستمیک کمک کند.
جهت دریافت نوبت بخش پت اسکن از مرکز تصویربرداری بیمارستان برکت تهران زیر نظر دکتر آیدین تقی لو، با شماره زیر تماس بگیرید:
۰۲۱۲۲۰۶۵۸۸۰
عوارض پت اسکن چیست؟
پت اسکن معمولاً روشی کم خطر و قابل تحمل است.
شایعترین ناراحتی احتمالی، درد خفیف یا کبودی در محل تزریق است.
در مواردی که همراه با آن از ماده حاجب خوراکی یا تزریقی استفاده شود، ممکن است بیمار احساس گرمی، مزه فلزی در دهان، تهوع خفیف یا ناراحتی گوارشی داشته باشد. واکنش حساسیتی شدید نادر است، اما از جمله عوارض محسوب میشود.
همچنین بهتر است برای جلوگیری از عوارض پت اسکن برای اطرفیان خود، چند ساعت بعد از آزمایش از تماس با افراد به خصوص کودکان و زنان باردار خودداری کنید.
مراقبتهای بعد از پت اسکن
بعد از پایان اسکن، بیشتر بیماران میتوانند به فعالیتهای معمول خود برگردند، مگر اینکه در موارد خاص داروی آرامبخش دریافت کرده باشند.
نوشیدن آب و مایعات در ساعات بعد از اسکن کمک میکند رادیودارو سریعتر از بدن دفع شود.
بهتر است بیمار تا چند ساعت تماس طولانی و نزدیک با کودکان و خانمهای باردار را محدود کند.
مادران شیرده نیز باید دقیقاً طبق دستور مرکز، درباره زمان توقف یا ادامه شیردهی عمل کنند.
تفسیر نتایج پت اسکن و اقدامات بعدی
تفسیر نتیجه توسط متخصص پزشکی هستهای تفسیر میشود و سپس در اختیار پزشک معالج قرار میگیرد. در گزارش پت اسکن ممکن است اصطلاحاتی مانند افزایش جذب، فعالیت متابولیک بالا، ضایعه هایپرمتابولیک یا SUV دیده شود.
SUV عددی است که میزان جذب رادیودارو را در یک ناحیه نشان میدهد، اما بهتنهایی برای تشخیص قطعی سرطان کافی نیست.
التهاب، عفونت، جراحی اخیر یا برخی ضایعات خوشخیم نیز ممکن است جذب رادیودارو را افزایش دهند.
تشخیص قطعی و دستور اقدامات بعدی بر عهده پزشک متخصص است.
