حرف زدن در خواب تجربهای نسبتاً رایج است که ممکن است به شکل زمزمه، بیان چند کلمه نامفهوم، فریادزدن یا حتی گفتن جملههای کامل دیده شود. بیشتر افراد از این رفتار خود آگاه نیستند و معمولاً همسر، اعضای خانواده یا هماتاقی آنها متوجه موضوع میشود.
این حالت در اغلب موارد کوتاهمدت و بیخطر است و لزوماً به درمان نیاز ندارد. اما اگر تکرار زیاد آن یا همراهشدن با حرکات شدید، ترس، جیغ زدن و اختلال در کیفیت خواب باشد، میتواند نشانه وجود یک مشکل زمینهای باشد.
شناخت علت حرف زدن در خواب به فرد کمک میکند محرکهای احتمالی را کنترل کرده و در صورت مشاهده علائم هشداردهنده، در زمان مناسب به پزشک مراجعه کند.
حرف زدن در خواب چیست؟
حرف زدن در خواب که در اصطلاح پزشکی سومنلوکی نامیده میشود، به تولید صدا یا بیان کلمات هنگام خواب بدون آگاهی فرد گفته میشود. این صداها ممکن است فقط چند ثانیه ادامه داشته باشند و از زمزمههای نامفهوم تا جملههای نسبتاً واضح متفاوت باشند.
برخلاف تصور رایج، گفتههای فرد در زمان خواب الزاماً بیانگر افکار پنهان یا رازهای او نیستند. بخشی از صحبتها ممکن است با محتوای رویا ارتباط داشته باشند. اما این ارتباط در همه افراد و همه دفعات وجود ندارد. فرد نیز معمولاً پس از بیدارشدن چیزی از صحبتهای خود به یاد نمیآورد.
این رفتار میتواند هم در مرحله خواب REM، یعنی مرحلهای که بیشتر رویاها در آن رخ میدهند و هم در مراحل غیر REM دیده شود.
لازم به ذکر است که حرف زدن ساده با خوابگردی تفاوت دارد. در خوابگردی، فرد ممکن است از تخت بلند شود، راه برود یا فعالیتهای دیگری انجام دهد. اما فردی که فقط در خواب صحبت میکند، معمولاً حرکت پیچیده یا خطرناکی ندارد.
علت حرف زدن در خواب چیست؟
علت دقیق حرف زدن در خواب همیشه مشخص نیست. متخصصان معتقدند هر عاملی که نظم طبیعی خواب را بر هم بزند، میتواند احتمال بروز آن را افزایش دهد. در بعضی خانوادهها نیز این رفتار بیشتر دیده میشود و ممکن است زمینه ژنتیکی داشته باشد. در ادامه علل این مشکل را به تفکیک آوردهایم.
۱. کمبود خواب و برنامه نامنظم
کم خوابی یکی از مهمترین عوامل تحریککننده رفتارهای غیرعادی شبانه است.
دیر خوابیدن، بیدارشدنهای مکرر، تغییر ساعت خواب یا کار در شیفت شب باعث میشود مغز نتواند مراحل خواب را بهصورت منظم طی کند.
جت لگ و سفر به مناطقی با اختلاف زمانی زیاد نیز میتوانند ساعت داخلی بدن را مختل کنند. در چنین شرایطی احتمال بیداری ناقص مغز و بروز رفتارهایی مانند حرف زدن افزایش پیدا میکند.
۲. استرس و اضطراب
فشار روانی، نگرانیهای روزمره، اضطراب و تنشهای شدید میتوانند کیفیت خواب را کاهش دهند.
در دورههایی مانند امتحانات، تغییر شغل، مشکلات خانوادگی یا تجربه اتفاقات پراسترس، ممکن است دفعات حرفزدن بیشتر شود.
۳. مصرف الکل و مواد محرک
نوشیدن الکل ممکن است در ابتدا احساس خواب آلودگی ایجاد کند، اما ساختار طبیعی خواب را بر هم میزند و باعث بیدارشدنهای مکرر در طول شب میشود. مصرف بعضی مواد نیز میتواند کیفیت و پیوستگی خواب را مختل کند.
کافئین، بهخصوص در ساعات پایانی روز، ممکن است به خوابرفتن را دشوار کرده یا عمق خواب را کاهش دهد. به همین دلیل، محدودکردن قهوه، چای پررنگ، نوشابههای انرژیزا و سایر منابع کافئین در ساعات نزدیک خواب توصیه میشود.
۴. آپنه و سایر اختلالات خواب
گاهی حرف زدن شبانه در کنار یک اختلال خواب دیگر دیده میشود.
برای مثال، آپنه خواب باعث توقفهای کوتاه تنفس و بیداریهای مکرر مغز میشود. فرد ممکن است از این بیداریها آگاه نباشد، اما صبح با احساس خستگی، سردرد یا خواب آلودگی بیدار شود.
کابوس، وحشت شبانه و دندان قروچه نیز ممکن است همزمان با حرف زدن رخ دهند.
اگر این رفتار با خروپف شدید، احساس خفگی، قطع تنفس، خوابآلودگی روزانه یا حرکات غیرعادی همراه باشد، باید احتمال وجود یک مشکل زمینهای بررسی شود.
۵. اختلال رفتاری خواب REM
اختلال رفتاری خواب REM با حرف زدن معمولی تفاوت دارد. در این اختلال، فرد ممکن است هنگام دیدن رویاهای پرتحرک، فریاد بزند، دست و پا بزند، مشت بزند، لگد بزند یا از تخت بیرون بپرد. این حرکات ممکن است به خود فرد یا شخصی که کنار او خوابیده است آسیب برسانند.
۶. عوامل روانشناختی
برخی مشکلات روانشناختی ممکن است با کاهش کیفیت خواب یا افزایش رفتارهای شبانه همراه باشند؛ اما حرف زدن بهتنهایی نشانه ابتلا به بیماری روانی نیست.
بهطور خاص، این رفتار را نباید بهتنهایی نشانه اسکیزوفرنی دانست.
بیشتر بخوانید: اختلال ریتم نامنظم خواب
آیا حرف زدن در خواب خطرناک است؟
در بیشتر موارد خیر. این رفتار معمولاً آسیب مستقیمی به فرد وارد نمیکند، کیفیت خواب او را بهطور جدی کاهش نمیدهد و پس از مدتی کمتر میشود. اما ممکن است صدای فرد، خواب همسر یا دیگر اعضای خانواده را مختل کند و باعث خستگی یا خوابآلودگی آنها شود.
گاهی محتوای صحبتها نیز ممکن است موجب ناراحتی یا سوتفاهم شود! باید در نظر داشت که فرد در زمان خواب کنترلی بر حرفهای خود ندارد.
راههای درمان یا کنترل حرف زدن در خواب
یک داروی مشخص و عمومی برای درمان حرف زدن در خواب وجود ندارد.
از آنجا که این رفتار در بیشتر موارد بیخطر است، معمولاً درمان پزشکی مستقیمی نیز لازم نیست. هدف اصلی، بهبود کیفیت خواب و کنترل عواملی است که آن را مختل میکنند. برخی از این موارد عبارتند از:
داشتن برنامه خواب منظم
هر شب تقریباً در ساعت مشخصی بخوابید و صبحها، حتی در روزهای تعطیل، در زمان نسبتاً ثابتی بیدار شوید. برنامه منظم به ساعت داخلی بدن کمک میکند مراحل خواب را با اختلال کمتری طی کند.
خواب کافی
بزرگسالان معمولاً به حدود 7 تا 9 ساعت خواب شبانه نیاز دارند. کمخوابی طولانیمدت احتمال بروز رفتارهای غیرعادی شبانه را افزایش میدهد. جبران خواب در روزهای تعطیل، جای برنامه منظم روزانه را نمیگیرد.
کاهش استرس پیش از خواب
فعالیتهایی مانند تنفس آرام، مطالعه، دوش آب گرم یا گوشدادن به موسیقی ملایم میتوانند به آمادهشدن بدن برای خواب کمک کنند. بهتر است کارهای پراسترس، بحثهای سنگین و فعالیتهای فکری شدید به دقایق قبل از خواب موکول نشوند.
محدودکردن صفحهنمایش
توصیه میکنیم دستکم ۳۰ تا ۶۰ دقیقه قبل از خواب، استفاده از تلفن همراه، لپتاپ و تلویزیون محدود شود. نور و محتوای محرک این وسایل ممکن است به خوابرفتن را دشوارتر کنند.
کاهش کافئین و الکل
بهتر است مصرف کافئین از بعدازظهر به بعد محدود شود و حداقل شش ساعت پیش از خواب مصرف نشود.
کاهش مصرف الکل نیز میتواند به حفظ ساختار طبیعی خواب کمک کند.
آمادهکردن محیط مناسب خواب
اتاق خواب باید تا حد امکان تاریک، آرام و دارای دمای مناسب باشد. استفاده از گوشگیر یا صدای سفید ممکن است به همسر فرد کمک کند کمتر با صداهای شبانه بیدار شود.
ثبت وقایع خواب
یادداشتکردن ساعت خواب، میزان استرس، مصرف کافئین، داروها و دفعات صحبت کردن در خواب میتواند به شناسایی محرکها کمک کند.
بهتر است اطلاعاتی مانند خروپف، حرکات دست و پا، جیغزدن یا بیداریهای مکرر نیز ثبت شوند.
مصرف خودسرانه داروهای خوابآور برای درمان حرف زدن در خواب توصیه نمیشود. اگر دارویی موجب شروع یا تشدید علائم شده است، نباید بدون نظر پزشک قطع شود.
برای حرف زدن در خواب به چه پزشکی مراجعه کنیم؟
در مرحله اول میتوان به پزشک عمومی یا پزشک خانواده مراجعه کرد. پزشک درباره زمان شروع علائم، تعداد دفعات، کیفیت خواب، داروهای مصرفی و وجود رفتارهای همراه سوال میکند.
در صورت نیاز، بیمار به متخصص طب خواب، متخصص مغز و اعصاب یا روانپزشک ارجاع داده میشود.
گاهی برای تشخیص دقیق، آزمایش خواب شبانه یا پلی سومنوگرافی انجام میشود. در این آزمایش فعالیت مغز، تنفس، ضربان قلب، سطح اکسیژن و حرکات بدن هنگام خواب ثبت میشوند.
این بررسی بیشتر زمانی انجام میشود که احتمال آپنه، رفتارهای حرکتی شدید یا سایر مشکلات زمینهای وجود داشته باشد.
0 Comments