رادیولوژی کمر یکی از روشهای تصویربرداری برای بررسی مهرههای بخش پایینی ستون فقرات است. این آزمایش بیشتر ساختارهای استخوانی، شکل مهرهها و راستای ستون فقرات را نشان میدهد و معمولاً سریع و بدون درد انجام میشود.
در بسیاری از افراد، پزشک ابتدا علائم، سابقه بیماری و معاینه جسمی را بررسی میکند و تنها در صورت احتمال شکستگی، عفونت، تومور، آسیب جدی یا ادامهدار بودن نشانهها، رادیولوژی از کمر و ستون فقرات را درخواست میدهد.
رادیولوژی کمر چیست؟
منظور از رادیولوژی کمر عکس ساده اشعه ایکس از مهرههای کمری است. در این روش، مقدار کنترلشدهای از پرتو از بدن عبور میکند و تصویری از استخوانها روی سامانه دیجیتال ثبت میشود. مهرههای کمری در پایین ستون فقرات قرار دارند و وزن بخش زیادی از بدن را تحمل میکنند.
عکس ساده رادیولوژی میتواند شکل و ارتفاع مهرهها، راستای ستون فقرات، شکستگیها و بعضی تغییرات فرسایشی را نشان دهد.
بافتهای نرم مانند عصبها، رباطها، نخاع و دیسکها در این روش با جزئیات کافی دیده نمیشوند. به همین دلیل، پزشک در صورت احتمال فشار بر عصب یا آسیب دیسک ممکن است روش دقیقتری مانند ام آر آی کمر را انتخاب کند.
کاربردهای رادیولوژی کمر
پزشک ممکن است این تصویربرداری را پس از ضربه، سقوط یا تصادف برای بررسی شکستگی مهرهها درخواست کند. کاربردهای معمول آن عبارتند از ارزیابی و تشخیص:
- تغییر شکل ستون فقرات
- انحراف مهرهها
- لغزش یک مهره روی مهره دیگر
- کاهش ارتفاع مهره
- بعضی نشانههای آرتروز
همچنین این روش میتواند برای پیگیری وضعیت ستون فقرات پس از جراحی یا بررسی تغییرات استخوانی در افراد مبتلا به پوکی استخوان استفاده شود.
توجه داشته باشید عکس ساده رادیولوژی معمولاً برای تشخیص دقیق بیرونزدگی دیسک یا فشردگی عصب کافی نیست.
نحوه انجام رادیولوژی کمر
پس از ورود به اتاق تصویربرداری، کارشناس از شما میخواهد وسایل فلزی، کمربند، زیورآلات و لباسهای دارای زیپ یا دکمه فلزی را از محدوده کمر خارج کنید. ممکن است لازم باشد لباس مخصوص مرکز را بپوشید.
بسته به تصاویر موردنیاز، روی تخت دراز میکشید یا مقابل دستگاه میایستید. معمولاً از کمر در نمای روبهرو و جانبی عکس گرفته میشود و گاهی نماهای دیگری نیز لازم است.
هنگام ثبت تصویر باید چند ثانیه بیحرکت بمانید تا عکس تار نشود.
گرفتن عکس رادیولوژی درد ندارد، اما قرار گرفتن در بعضی وضعیتها ممکن است برای فردی که درد شدید دارد کمی ناراحتکننده باشد. کل فرایند معمولاً زمان زیادی نمیبرد.
مراقبتهای قبل و بعد از رادیولوژی کمر
رادیولوژی ساده کمر معمولاً به ناشتایی یا آمادگی خاصی نیاز ندارد، مگر اینکه مرکز تصویربرداری بسته به شرایط شما دستور دیگری داده باشد.
بهتر است لباس راحت و بدون قطعات فلزی بپوشید و اشیای موجود در جیبها را خارج کنید؛ زیرا فلز میتواند روی تصویر استخوانها قرار گیرد.
اگر باردار هستید یا احتمال بارداری وجود دارد، پیش از تصویربرداری حتماً کارشناس را مطلع کنید تا ضرورت انجام آزمایش و روش محافظت بررسی شود.
داروهای معمول را نیز نباید بدون دستور پزشک قطع کنید.
پس از تصویربرداری میتوانید بلافاصله فعالیتهای روزمره، غذا خوردن و مصرف داروها را ادامه دهید.
رادیولوژی کمر و ستون فقرات معمولاً ماده حاجب یا بیهوشی ندارد و به مراقبت ویژهای نیاز نخواهد داشت.
بیشتر بخوانید: رادیوگرافی KUB
تفسیر عکس رادیولوژی کمر
متخصص رادیولوژی تصاویر را بررسی میکند و گزارشی برای پزشک ارجاعدهنده مینویسد. در گزارش ممکن است به راستای مهرهها، ارتفاع بدنه مهره، شکستگی، لغزش مهره، انحراف ستون فقرات، فاصله میان مهرهها، زوائد استخوانی و تغییرات فرسایشی اشاره شود.
کاهش فاصله میان مهرهها میتواند نشانه غیرمستقیمی از فرسودگی دیسک باشد، اما خود دیسک و عصب در عکس ساده بهخوبی دیده نمیشوند. بنابراین تفسیر نتیجه باید همراه با سن، علائم، محل درد، بیحسی، ضعف عضلانی و یافتههای معاینه انجام شود.
وجود یک تغییر در گزارش لزوماً به معنای بیماری جدی یا علت اصلی درد نیست. پزشک ممکن است در صورت مبهم بودن نتیجه یا وجود علائم عصبی، تصویربرداری تکمیلی را درخواست کند.
جدول مقایسه رادیولوژی، سی تی اسکن و ام آر آی کمر، کدام بهتر است؟
روش تصویربرداری |
بهترین کاربرد |
مزیت اصلی |
محدودیت |
| رادیولوژی کمر | شکستگیهای مشخص، راستای مهرهها، لغزش مهره و تغییرات استخوانی | سریع، در دسترس و کمهزینهتر |
نمایش ضعیف دیسک، عصب و بافت نرم |
| سی تی اسکن کمر | شکستگیهای پیچیده، ارزیابی دقیق استخوان و بررسی پس از آسیب یا جراحی | تصاویر مقطعی و سهبعدی با جزئیات بیشتر از استخوان | میزان پرتو آن از عکس ساده بیشتر است |
| ام آر آی کمر | بررسی دیسک، عصبها، نخاع، عفونت، تومور و بافتهای نرم | جزئیات بالا و بدون استفاده از پرتو یونساز |
زمان انجام طولانیتر و محدودیت برای بعضی تجهیزات فلزی |
هیچکدام از این روشها در همه شرایط «بهترین» نیستند.
عکس رادیولوژی برای بررسی اولیه استخوان و راستای مهرهها مناسب است.
سی تی اسکن کمر در آسیبهای شدید و شکستگیهای پیچیده، جزئیات استخوانی بیشتری نشان میدهد.
MRI برای مشاهده دیسکها، عصبها، نخاع و بافت نرم انتخاب دقیقتری است.
پزشک بر اساس نوع علائم، نتیجه معاینه، سابقه جراحی و احتمال بیماری جدی، روش مناسب را تعیین میکند.
0 Comments