بیدار شدن با دردِ سر میتواند شروع کارهای روزانه را دشوار کرده و تمرکز، خلقوخو و سرزندگی را کاهش دهد. سردرد صبحگاهی گاهی نتیجه یک شب کمخوابی، تشنگی یا وضعیت نامناسب گردن هنگام خواب است. اما اگر بهطور مکرر تکرار شود، ممکن است از یک مشکل زمینهای مانند تنگی نفس در خواب، دندان قروچه یا میگرن خبر دهد. شناخت الگوی سردرد، نخستین قدم برای انتخاب درمان مناسب و جلوگیری از تکرار آن است.
در این متن، مهمترین علت سردرد صبحگاهی و راههای کنترل و درمان آن را بررسی میکنیم.
سردرد صبحگاهی چیست؟
سردرد صبحگاهی به دردی گفته میشود که فرد هنگام بیدار شدن یا در ساعتهای ابتدایی روز در دو طرف سر، پشت سر، شقیقهها یا ناحیه پیشانی احساس میکند.
در بعضی افراد فشار خفیف و مبهمی را تجربه میکنند و در برخی دیگر، درد ضرباندار و شدید است.
گاهی نیز سردرد صبح با خشکی دهان، تهوع یا درد فک همراه است.
الگوی تکرار سردرد اهمیت زیادی دارد. سردردی که فقط پس از یک شب بیخوابی ایجاد شده است، معمولاً با اصلاح همان عامل بهتر میشود. در مقابل، دردی که بیشتر روزهای هفته رخ میدهد، فرد را از خواب بیدار میکند یا بهتدریج شدیدتر میشود، باید بررسی شود.
ثبت زمان درد و علائم همراه، میتواند به تشخیص سریع و کنترل و درمان درد کمک کند.
آیا سردرد صبحگاهی خطرناک است؟
در بیشتر موارد، سردرد صبحگاهی خطرناک نیست و با کمآبی، خواب ناکافی، استرس، حالت نامناسب خواب یا مصرف زیاد مسکن ارتباط دارد.
با این حال، سردرد بسیار شدید و ناگهانی، ضعف یا بیحسی یک سمت بدن، اختلال تکلم، کاهش هوشیاری، تشنج، تب همراه با خشکی گردن، تاری دید یا استفراغ مداوم نیازمند رسیدگی فوری پزشکی است.
نگرانی درباره تومور مغزی در میان افرادی که صبحها سردرد دارند، رایج است؛ اما سردرد صبحگاهی بهتنهایی نشانه اختصاصی تومور نیست. این احتمال بیشتر زمانی بررسی میشود که درد بهتدریج بدتر شود و با تشنج، تغییر رفتار، ضعف پیشرونده، اختلال دید یا گفتار و تهوع و استفراغ مداوم همراه باشد.
علت سردرد صبحگاهی چیست؟
سردرد صبحگاهی ممکن است به دلایل زیر ایجاد شود.
کمخوابی و اختلال خواب
کم خوابیدن، خواب منقطع یا تغییر مداوم ساعت خواب و بیداری میتواند زمینه سردرد را فراهم کند.
هر نوع اختلال خواب مانند بیخوابی مزمن، بیدار شدنهای مکرر یا خواب ناکافی، بهویژه همراه با خستگی روزانه، باید جدی گرفته شود.
آپنه خواب و خروپف
آپنه خواب یکی از علتهای مهم سردرد هنگام بیدار شدن است. در این وضعیت، تنفس هنگام خواب بارها متوقف یا کمعمق میشود. خشکی دهان، خوابآلودگی روزانه و احساس خفگی نیز ممکن است دیده شود.
خروپف بلند و وقفههای تنفسی مشاهدهشده توسط اطرافیان، نشانههای مهمی هستند که نیاز به مراجعه به پزشک را نشان میدهند.
میگرن
حمله میگرنی در بعضی افراد هنگام صبح یا نزدیک زمان بیدار شدن آغاز میشود. درد اغلب ضرباندار است و ممکن است با تهوع، حساسیت به نور و صدا یا اختلال دید همراه باشد.
کمخوابی، گرسنگی، کمآبی و استرس از محرکهای احتمالی هستند.
دندان قروچه و فشار فک
فشردن دندانها یا دندان قروچه در خواب، عضلات فک، صورت و شقیقه را تحت فشار قرار میدهد.
فرد ممکن است صبح با درد فک، حساسیت دندانها، گرفتگی صورت یا سردرد اطراف شقیقه و پیشانی بیدار شود. بسیاری از افراد از این عادت شبانه آگاه نیستند.
کمآبی، گرسنگی و مصرف الکل
بدن در طول شب چند ساعت مایعات دریافت نمیکند. کمنوشی آب یا مصرف الکل احتمال سردرد را بیشتر میکند.
حذف وعده شام و فاصله طولانی بین وعدهها نیز در بعضی افراد باعث درد هنگام بیدار شدن میشود. این نوع سردرد اغلب با آب و صبحانه متعادل کاهش مییابد.
قطع کافئین یا مصرف زیاد مسکن
افرادی که هر روز مقدار زیادی چای یا قهوه مصرف میکنند، ممکن است پس از فاصله طولانی شبانه با سردرد ناشی از کاهش کافئین بیدار شوند.
مصرف مکرر داروهای مسکن نیز میتواند سردرد بازگشتی ایجاد کند؛ یعنی با از بین رفتن اثر دارو، درد دوباره ظاهر شود. استفاده خودسرانه و پیوسته از مسکن ممکن است چرخه درد را شدیدتر کند.
وضعیت نامناسب گردن هنگام خواب
بالش خیلی بلند یا کوتاه، خوابیدن روی شکم و تشک نامناسب میتوانند عضلات گردن و شانه را منقبض کنند. درد ممکن است به پشت سر یا پیشانی منتشر شود و به شکل سردرد پیشانی احساس شود.
بیشتر بخوانید: سردرد خوشه ای
روشهای کنترل و درمان سردرد صبحگاهی
برای درمان سردرد صبحگاهی، راهحلهای زیر میتواند مفید باشد.
مراجعه به پزشک
اگر سردرد بیش از چند هفته ادامه دارد، چند بار در هفته تکرار میشود، شدت آن افزایش یافته یا فعالیت روزانه را مختل کرده است، به پزشک مراجعه کنید.
پزشک با توجه به علائم و معاینه تصمیم میگیرد که آیا تست خواب، معاینه چشم یا تصویربرداری لازم است یا خیر.
درمان موفق سردرد صبحگاهی به شناسایی علت اصلی وابسته است؛ بنابراین بهجای تکرار خودسرانه مسکن، الگوی درد را جدی بگیرید.
بررسی و درمان آپنه خواب
افرادی که خروپف بلند، وقفه تنفسی، خوابآلودگی روزانه یا خشکی دهان صبحگاهی دارند، ممکن است به آزمایش خواب نیاز داشته باشند.
درمان ممکن است شامل کاهش وزن، تغییر وضعیت خواب یا دستگاه کمکتنفسی باشد که در نتیجه معمولاً سردرد صبحگاهی را نیز کمتر میکند.
تنظیم برنامه خواب
هر روز در ساعت تقریباً ثابتی بخوابید و بیدار شوید و برای خواب کافی زمان بگذارید.
اتاق را تاریک و آرام نگه دارید و نزدیک خواب از غذای سنگین و الکل دوری کنید. اگر بیخوابی یا بیدار شدن مکرر ادامه داشت، علت آن باید بررسی شود.
نوشیدن آب و تغذیه منظم
در طول روز آب کافی بنوشید و صبح را با یک لیوان آب آغاز کنید. وعدههای منظم و صبحانه متعادل از گرسنگی طولانی جلوگیری میکند.
مقدار کافئین را متعادل نگه دارید و برای کاهش آن، مصرف را بهتدریج کم کنید.
کنترل میگرن و ثبت محرکها
زمان سردرد، شدت درد، ساعات خواب، غذاها و داروهای مصرفی را یادداشت کنید.
برای حملات مکرر یا شدید، پزشک ممکن است داروی مخصوص حمله یا درمان پیشگیرانه تجویز کند.
دارو را طبق توصیه پزشک مصرف کنید تا خطر سردرد ناشی از مصرف بیش از حد مسکن کاهش یابد.
کاهش فشار فک و گردن
اگر صبحها درد فک یا حساسیت دندان دارید، معاینه دندانپزشکی مفید است. محافظ شبانه دندان باید با نظر دندانپزشک استفاده شود.
برای درد گردن نیز تنظیم ارتفاع بالش، کشش ملایم عضلات و اصلاح وضعیت نشستن کمککننده است.
درد مداوم یا محدودیت حرکت گردن به ارزیابی تخصصی نیاز دارد.
0 Comments