زوال عقل زودرس یا جوانی چیست؟ تسخیص و درمان

زوال عقل زودرس به معنای کاهش قابل‌ملاحظه‌ای از توانایی‌های ذهنی و شناختی افراد در سنین میانسالی و جوانی است. زوال عقل معمولاً به طور طبیعی با بالارفتن سن افراد افزایش می‌یابد، اما ابتلا به زوال عقل زودرس یا زودهنگام ممکن است نشانه‌ای از وجود مسائل مشکوک‌ یا شدید باشد. این مسائل می‌تواند شامل بیماری‌های نورولوژیک خاص یا عوامل دیگر باشند که موجب آسیب به ساختار و عملکرد مغز می‌شوند.

 در ادامه به بررسی دلایل زوال عقل زودرس، علائم و راه‌های کنترل و درمان آن می‌پردازیم.

دمانس یا زوال عقل زودرس چیست؟

دمانس یا زوال عقل جوانی (EAOD)، نوعی زوال عقل است که افراد را قبل از 65 سالگی تحت تاثیر قرار می‌دهد. شایع‌ترین نوع دمانس جوانی، بیماری آلزایمر زودرس است. اما انواع دیگری از جمله زوال عقل فرونتوتمپورال و زوال عقل عروقی نیز وجود دارد.

در صورتی که فردی در سنین بین 30 تا 65 سالگی، نشانه‌های زوال عقل یا کاهش قابل توجه توانایی‌های شناختی را بروز دهد، می‌تواند نشانه‌ای از مشکلات جدی مغزی یا عصبی باشد که نیاز به بررسی دقیق و مداخله فوری دارد.

علل بروز زوال عقل جوانی چیست؟

زوال عقل در سنین جوانی نادر است و معمولاً به علت عوامل خاصی اتفاق می‌افتد. به‌طور کلی علل این بیماری ناشناخته است، اما عوامل ژنتیکی و محیطی در آن نقش دارند.

عوامل ژنتیکی

برخی از افراد دارای جهش‌های ژنی هستند که آنها را در معرض خطر ابتلا به زوال عقل جوانی قرار می‌دهد. این جهش‌ها می‌توانند در ژن‌های مختلفی یافت شوند و اثرات متفاوتی بر خطر ابتلا به بیماری دارند.

جهش‌های ژنی که با دمانس جوانی مرتبط هستند، به روش‌های مختلفی می‌توانند بر مغز تأثیر بگذارند. برخی از جهش‌ها منجر به تولید پروتئین‌های غیرطبیعی می‌شوند که می‌توانند در سلول‌های مغزی تجمع کرده و آنها را از بین ببرند.

جهش‌های دیگر نحوه عملکرد پروتئین‌های طبیعی درگیر در سلامت مغز را مختل می‌کنند.

عوامل محیطی

عوامل محیطی نیز می‌توانند در خطر ابتلا به دمانس زودرس نقش داشته باشند. این عوامل عبارتند از:

  • سبک زندگی نادرست مانند سیگار کشیدن، رژیم غذایی ناسالم و عدم ورزش
  • شرایط سلامتی نامناسب مانند فشار خون بالا، دیابت و چاقی
  • برخی بیماری‌های التهابی مغزی مانند انسفالیت یا مینینگیت که منجر به التهاب مغز و بافت‌های عصبی می‌شوند.
  • آسیب‌های شدید سر مانند ضربه‌های مغزی، تروماهای مغزی، یا حوادث خشونت‌آمیز
  • قرار گرفتن در معرض سموم
  • عفونت‌های مغزی نادر مانند بیماری کروتزفلد-جاکوب یا ویروس‌های خاص
  • برخی بیماری‌های مغزی نادر مانند بیماری ویلسون، بیماری‌های دمیلاین و بیماری‌های دیگر که باعث آسیب به ساختار و عملکرد مغز می‌شوند.

مهم است که توجه داشته باشید که داشتن یک یا چند عامل خطر به این معنی نیست که شما به طور قطع به دمانس زودرس مبتلا خواهید شد. بسیاری از افراد دارای عوامل خطر هستند و هرگز به این بیماری مبتلا نمی‌شوند. علاوه بر موارد بالا، دلایل زیر را نیز می‌توان از عوامل ابتلا به زوال عقل زودرس دانست:

تحقیقات در مورد علل زوال عقل زودرس همچنان ادامه دارد و دانشمندان در حال یادگیری بیشتر در مورد نحوه تعامل ژن‌ها و محیط برای ایجاد این بیماری هستند. این تحقیقات می‌تواند منجر به توسعه روش‌های جدید پیشگیری و درمان زوال عقل جوانی شود.

زوال عقل زودرس یا جوانی

نشانه‌های زوال عقل در جوانی

البته که دمانس زودرس نادر است اما ممکن است نشانه‌هایی مشخص بروز کند که نیاز به توجه و بررسی توسط پزشک دارد. به‌طور کلی برخی از نشانه‌های ممکن عبارتند از:

  • مشکلات حافظه
  • کاهش توانایی در حل مسائل، برنامه‌ریزی و انتخاب‌های منطقی
  • مشکلات در گفتار و درک صحیح جملات
  • تغییرات ناگهانی در شخصیت، افزایش خشونت یا بی‌تفاوتی، تغییرات در سبک زندگی و عادات روزمره
  • مشکلات در اجرای کارهای روزمره
  • سردردهای شدید یا علائم فیزیکی دیگر
  • اختلالات خواب
  • اضطراب یا افسردگی

راه‌های تشخیص زوال عقل زودرس

تشخیص زوال عقل زودرس نیازمند ارزیابی دقیقی از سوی پزشک متخصص مانند حجم سنجی مغز است. این ارزیابی شامل بررسی تاریخچه پزشکی دقیق، ارزیابی فیزیکی، شناختی و آزمایش‌های تشخیصی خاص است.

مصاحبه و تاریخچه پزشکی

پزشک ابتدا با بیمار یا خانواده‌اش مصاحبه می‌کند تا نشانه‌ها و علائم مشکوک را بررسی کند. این شامل سابقه حافظه، تغییرات شخصیتی، مشکلات در کارهای روزمره و سایر علایم می‌شود.

ارزیابی شناختی

پزشک با استفاده از ابزارهای مخصوص ارزیابی شناختی مانند مقیاس مینی مینتال استیت (MMSE) یا مقیاس ساعت سه‌گانه (Clock Drawing Test) توانایی‌های شناختی بیمار را ارزیابی می‌کند.

این ارزیابی شامل آزمون حافظه، توجه، زبان، تفکر و دقت است.

آزمایش‌های تشخیصی

برخی از آزمایش‌های تشخیصی می‌توانند به ارزیابی دقیق‌تر وضعیت بیمار کمک کنند. این شامل آزمایش‌های خون، سی تی اسکن مغز، ام آر آی، آزمون‌های عصب‌رسانی و آزمون‌های پیشرفته مانند آزمایش عناصر معدنی مغز (مانند آلومینیوم در مایع نخاعی) می‌شود.

ممکن است پزشک در این مرحله از تشخیص از CSF فلومتری که روشی غیرتهاجمی برای اندازه گیری کمی جریان مایع مغزی نخاعی است، نیز کمک بگیرد.

بررسی عوامل عصبی و نورولوژیک

پزشک ممکن است برای بررسی عوامل نورولوژیکی مثل بیماری‌های عروقی مغزی یا بیماری‌های التهابی مغزی، از آزمایشات مخصوصی مانند سی تی آنژیوگرافی مغزی یا لومبارپانکتومی استفاده کند.

بررسی علائم فیزیکی

علائم فیزیکی مانند فشار خون، آزمایشات اعصاب و حسی و علائم مشکوک دیگر می‌توانند نشانه‌های بیماری‌های مرتبط با زوال عقل جوانی را نشان دهند.

با توجه به نتایج ارزیابی، پزشک می‌تواند تشخیص نهایی بیماری و علت آن را مشخص کرده و برنامه درمانی مناسب را تجویز کند.

جهت انجام انواع تصویربرداری در مرکز تصویربرداری بیمارستان عدل تهران با مدیریت دکتر آیدین تقی لو، با شماره زیر تماس بگیرید:

۰۲۱-۲۲۰۶۵۸۸۰

روش‌های درمان دمانس در جوانی

درمان دمانس در جوانی و پیشگیری از آن نیاز به بررسی دقیق توسط پزشکان متخصص دارد. در اینجا به برخی راه‌های درمان کلی اشاره می‌شود که ممکن است در برخی شرایط مفید باشند، اما نکته مهم این است که هر فرد و شرایط خاص خود را دارد و باید بر اساس مشاوره پزشک خود عمل کند.

درمان مبتنی بر علت اصلی

اگر دلیل دمانس جوانی بیماری خاصی مانند بیماری هنتینگتون یا لوئی بادی است، درمان باید بر اساس علت اصلی بیماری تنظیم شود. مثلاً درمان دارویی یا مداخلات مختص درمان بیماری‌های خاص ممکن است برای کنترل علائم و تاخیر پیشرفت دمانس موثر باشد.

مشاوره روانشناختی

مشاوره و حمایت روانشناختی به همراه خانواده و افراد نزدیک می‌تواند بهبودی در کیفیت زندگی فرد داشته باشد.

درمان نقص‌های تغدیه

در برخی موارد، دمانس زودرس ممکن است به علت نقص‌های تغذیه ایجاد شود. اطمینان از مصرف غذاهای سالم و تأمین نیازهای مغذی برای مغز می‌تواند بهبودی در شرایط دمانس جوانی داشته باشد.

راه‌های پیشگیری از زوال عقل زودرس

در حالی که هیچ راه قطعی برای پیشگیری از زوال عقل جوانی وجود ندارد، کارهایی وجود دارد که می‌توانید برای کاهش خطر ابتلا به آن انجام دهید. مانند:

  • حفظ سلامتی عمومی با مراقبت از سیستم عصبی و قلبی عروقی، فعالیت بدنی منظم، انجام فعالیت‌های ذهنی، خواب کافی و استراحت مناسب و مصرف یک رژیم غذایی سالم
  • کاهش عوامل خطری مانند بالا بودن فشار خون، دیابت، چاقی، مدیریت استرس و اضطراب
  • انجام فعالیت‌های ذهنی مانند حل مسائل، یادگیری مهارت‌های جدید، بازی با پازل‌ها و بازی‌های فکری، و حفظ فعالیت ذهنی
  • حضور در فعالیت‌های اجتماعی، مراقبت از روابط انسانی مثبت و حفظ شبکه اجتماعی فعال
  • مشاوره روانشناختی و توجه به سلامت روانی

 

تست زوال عقل در جوانی و سن بالا متفاوت است؟

بله، تست‌های زوال عقل برای افراد جوان و مسن به دلیل تفاوت در نحوه بروز علائم زوال عقل در هر گروه سنی کمی متفاوت است.

تست‌های افراد جوان ممکن است بیشتر بر روی مهارت‌های تفکر و زبانی که اغلب اولین موارد تحت تأثیر زوال عقل زودرس هستند، تمرکز کنند. در حالی که تست‌های افراد مسن ممکن است بیشتر بر روی حافظه و مهارت‌های عملکردی که در زوال عقل دیررس بیشتر تحت تأثیر قرار می‌گیرند، تمرکز کنند.

زوال عقل زودرس می‌تواند باعث بیماری‌های اعصاب و روان دیگر شود؟

بله، دمانس زودرس می‌تواند خطر ابتلا به سایر بیماری‌های عصبی و روانی را افزایش دهد. زوال عقل زودرس ناشی از آسیب به مغز است و این آسیب می‌تواند بر مناطقی از مغز که مسئول سلامت روان هستند نیز تأثیر بگذارد.

خدمات

ام آر آی
سی تی اسکن
سونوگرافی
رادیولوژی

جستجو در مقالات

اخرین مقالات

بیماری دژنراتیو چیست؟ درمان، علائم و انواع

خطر بروز بسیاری از این بیماری‌ها با ژنتیک، سن و نوع سبک زندگی مرتبط است. گاهی روش قطعی برای درمان دژنراتیو وجود ندارد و فقط می‌توان به کاهش و بهبود علائم آن کمک کرد. در ادامه به جزئیات بیشتری از علائم دژنراتیو، علل و نحوه مدیریت آن اشاره خواهیم کرد.

دریافت نوبت آنلاین

در هر ساعت از شبانه روز می توانید خدمت مورد نظر خود را رزرو کنید.

مقالات مرتبط 

سوالات و نظرات شما

0 Comments

Submit a Comment

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *