قلب انسان مثل موتور محرکهای است که با هر تپش، حیات را در رگهای بدن جاری میکند. هنگامی که این ساختار عضلانی ظریف دچار ضعف شود، وضعیتی پدید میآید که از آن بهعنوان نارسایی قلبی یاد میشود. نارسایی قلب بیانگر فرسودگی تدریجی سیستمی است که دیگر نمیتواند همگام با نیازهای بدن حرکت کند. این وضعیت یک تغییر بنیادین در سبک زندگی است که نیازمند آگاهی عمیق و مدیریت دقیق است.
در مقاله قلبی به صورت مختصر درباره این اختلال و به خصوص روشهای تشخیص نارسایی قلبی پرداختیم. در این مقاله، سعی کردیم با تکیه بر مستندات علمی، نگاه کاملتری از دلایل بروز نارسایی قلبی، علائم و راههای درمان اختلال نارسایی قلبی داشته باشیم.
نارسایی قلبی چیست؟
نارسایی قلبی که در متون پزشکی با نام نارسایی احتقانی قلب معرفی میشود، زمانی رخ میدهد که عضله قلب قدرت کافی برای پمپاژ خون را از دست میدهد. بهدلیل این ناتوانی در مدیریت حجم خون دریافتی و ارسالی، خون در مسیر بازگشت به قلب دچار پسزدگی میشود و فشار در رگها بالا میرود.
افزایش فشار باعث میشود مایعات از عروق خارج شده و در بافتهای مختلف بدن تجمع یابند. این تجمع دلیل اصلی نامگذاری «احتقانی» برای این نوع نارسایی است. در این حالت بدن سعی میکند با مکانیسمهایی مانند ضربان سریعتر یا بزرگ شدن ابعاد قلب، این ضعف را جبران کند. اما این جبران در درازمدت باعث خستگی بیشتر عضله قلب میشود.
بیشتر بخوانید: سی تی آنژیوگرافی قلب چیست؟
چه چیزهایی باعث نارسایی قلبی میشوند؟
نارسایی قلبی بهندرت بهتنهایی و بدون پیشزمینه ظاهر میشود. این بیماری اغلب محصول نهایی چندین بیماری و عامل خطر است.
شایعترین علت نارسایی مزمن قلب، بیماری عروق کرونر و سکته قلبی پیشین است که باعث مرگ بخشی از سلولهای عضله قلب و جایگزینی آنها با بافت اسکار غیرفعال میشود.
فشار خون بالا نیز یکی از متهمان اصلی است؛ زیرا قلب را مجبور میکند برای عبوردادن خون از رگهای تنگ، با قدرتی بیش از حد نرمال منقبض شود.
علاوهبر این، دیابت و چاقی بهعنوان عوامل سیستمیک، فشار متابولیک سنگینی بر قلب وارد میکنند.
بیماریهای دریچهای که مانع از جریان یکطرفه و روان خون میشوند، نقصهای مادرزادی که فرد با آنها متولد شده و آریتمیهایی مانند فیبریلاسیون دهلیزی که نظم تپش را برهم میزنند، همگی در لیست دلایل اصلی بروز نارسایی جای دارند.
همچنین عوامل محیطی و رفتاری نظیر مصرف مزمن الکل، استعمال سیگار، برخی داروهای شیمیدرمانی و بیماریهای مزمن ریوی مانند COPD که فشار خون ریوی را بالا میبرند، میتوانند قلب راست یا چپ را بهسمت نارسایی بکشند.
نارسایی قلبی چه علائمی دارد؟
علائم بالینی نارسایی قلبی بسته به اینکه کدام سمت قلب درگیر شده باشد و شدت بیماری چقدر باشد، متفاوت است.
یکی از اولین و شایعترین نشانهها، تنگی نفس است که در ابتدا هنگام فعالیت بدنی بروز میکند، اما با پیشرفت بیماری، حتی در حالت استراحت یا هنگام درازکشیدن نیز فرد را آزار میدهد؛ بهطوری که بیمار مجبور میشود برای تنفس راحتتر از چندین بالش زیر سر خود استفاده کند.
خستگی مزمن و ضعف مداوم نیز بهدلیل عدم خونرسانی کافی به عضلات ارادی بدن رخ میدهد. از سوی دیگر، ادم یا تورم ناشی از تجمع مایعات در مچ پا، ساق و شکم مشهود است و اغلب با افزایش وزن ناگهانی در عرض چند روز همراه میشود.
سرفههای مداوم که گاهی با خلط صورتی یا خونی همراه است، نشاندهنده نشت مایع به درون کیسههای هوایی ریه است.
آیا میتوان از بروز نارسایی قلبی پیشگیری کرد؟
پیشگیری از نارسایی قلبی باید با مدیریت هوشمندانه عوامل خطر همراه باشد. کنترل فشار خون، قند و کلسترول ضروری است.
سبک زندگی سالم همراه با ورزش هوازی، حفظ وزن مناسب و مدیریت استرس، فشار وارده بر قلب را کاهش میدهد.
پرهیز از استعمال دخانیات و الکل برای جلوگیری از آسیبهای عروقی و تضعیف عضله قلب ضروری است. همچنین رژیم غذایی کمنمک و کمچرب با مصرف میوه و سبزیجات نقشی کلیدی در پیشگیری دارد.
آیا نارسایی قلبی درمان دارد؟
اگرچه نارسایی قلبی در اکثر موارد یک بیماری مزمن و همیشگی محسوب میشود؛ اما بهطور کامل قابل مدیریت و کنترل است. هدف از درمان در این بیماری، متوقف کردن روند تخریب عضله قلب، کاهش علائم و بهبود کیفیت زندگی است.
درمان نارسایی مزمن قلب باید زیرنظر یک متخصص قلب و عروق باشد. معمولاً پزشک داروهای مهارکننده ACE، بتابلاکرها و دیورتیکها را تجویز میکند.
در مراحل پیشرفتهتر، استفاده از ضربانسازهای خاص (CRT) یا شوکدهندههای کاشتنی (ICD) برای تنظیم ریتم قلب لازم است.
در موارد بسیار شدید، جراحی دریچه، استفاده از پمپهای کمکی مکانیکی (VAD) و یا پیوند قلب بهعنوان گزینههای نهایی مطرح میشوند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
درصورتیکه دچار تنگی نفس غیرعادی در حین فعالیتهای روزمره یا تورم جدید در پاها و شکم شدهاید، باید در اولین فرصت به پزشک مراجعه کند.
اما برخی علائم نشاندهنده وضعیت اورژانسی هستند و نیاز به تماس فوری با ۱۱۵ دارند. این علائم عبارتند از:
- درد شدید قفسه سینه
- تنگی نفس ناگهانی و خفقانآور
- غش یا ضربان قلب بسیار سریع همراه با سرگیجه
همچنین یک معیار بسیار مهم برای بیمارانی که بیماری آنها تشخیص داده شده است، کنترل وزن روزانه است. اگر وزن بیمار در عرض دو تا سه روز بیش از ۲.۳ کیلوگرم افزایش یابد، باید بلافاصله پزشک معالج را در جریان قرار دهد.
برای نارسایی قلبی چه بخوریم؟
رژیم غذایی در نارسایی قلبی بخشی از پروتکل درمانی است. مهمترین اقدام، محدودیت شدید سدیم (نمک) است تا از احتباس آب و فشار به قلب جلوگیری شود. بنابراین باید از غذاهای فرآوریشده دوری کنید.
در موارد شدید، محدودیت مصرف مایعات نیز ضروری است. رژیم شما باید شامل پتاسیم، فیبر، غلات کامل و پروتئینهای کمچرب باشد.
حذف کامل الکل و استفاده از روغنهای گیاهی مانند روغن زیتون نیز از ارکان تغذیه صحیح در این بیماری است.
طول عمر بیماران نارسایی قلبی چقدر است؟
تعیین طول عمر دقیق برای بیماران مبتلا به نارسایی مزمن قلب غیرممکن است، زیرا این موضوع به عواملی مانند سن در زمان تشخیص، علت اصلی بیماری، میزان پاسخ به درمان و پایبندی به سبک زندگی سالم بستگی دارد.
با این وجود، آمارهای کلی نشان میدهند که با بهرهگیری از درمانهای مدرن، بسیاری از افراد میتوانند سالها و حتی دههها زندگی فعالی داشته باشند. مطالعات حاکی از آن است که نرخ بقای ۵ ساله بین ۵۰ تا ۶۰ درصد است.
اگرچه نارسایی قلبی ممکن است طول عمر را حدود ۱۰ سال نسبت به افراد سالم کاهش دهد، اما پیشرفتهای دارویی و تکنولوژیهای پیوند، این چشمانداز را بهبود بخشیدهاند.
0 Comments