تشخیص سرطان روده بزرگ نقش مهمی در درمان موفق آن دارد. این سرطان در مراحل اولیه ممکن است علامت واضحی نداشته باشد. به همین دلیل، غربالگری برای افراد بدون علامت اهمیت زیادی دارد. هدف از تشخیص، فقط پیدا کردن سرطان نیست. پزشک باید اول متوجه شود که ضایعه مشکوک واقعاً سرطان است یا نه. سپس باید مرحله بیماری و درمان را مشخص کند.
در این متن از سایت دکتر تقی لو، با روشهای تشخیص سرطان روده بزرگ آشنا شوید؛ از علائم و غربالگری تا کولونوسکوپی، بیوپسی، تست مدفوع، سی تی کولونوگرافی، باریم انما و آزمایشهای تکمیلی دیگر.
سرطان روده بزرگ چیست؟
سرطان روده بزرگ نوعی تومور بدخیم است که در آن سلولهای بخش کولون، یعنی قسمت اصلی روده بزرگ، بهصورت غیرطبیعی رشد میکنند.
این رشد ممکن است ابتدا به شکل پولیپ روده باشد. بعضی پولیپها خوشخیم هستند. اما برخی از آنها میتوانند در طول زمان به سرطان تبدیل شوند. به همین دلیل، پیدا کردن و برداشتن پولیپها در زمان مناسب اهمیت دارد.
علائم سرطان روده بزرگ
علائم سرطان روده بزرگ در ابتدا ممکن است مشخص نباشد. اما با پیشرفت بیماری، علائم ممکن است ظاهر شوند.
- تغییر در اجابت مزاج یکی از مهمترین علائم سرطان روده بزرگ است. فرد ممکن است دچار اسهال یا یبوست مداوم شود.
- وجود خون در مدفوع یا خونریزی از مقعد نیز باید جدی گرفته شود.
- درد، گرفتگی یا نفخ شکم هم میتواند دیده شود.
- بعضی بیماران احساس میکنند روده کامل تخلیه نمیشود.
- ضعف، خستگی و کاهش وزن بدون دلیل هم از علائم هشداردهنده هستند.
این علائم همیشه به معنی سرطان نیستند و ممکن است علائم بیماریهای ساده یا خطرناک دیگر باشند. اما اگر ادامهدار باشند، نیاز به بررسی پزشکی برای تشخیص سرطان روده بزرگ دارند.
مراحل تشخیص سرطان روده بزرگ
غربالگری سرطان روده بزرگ در 2 مرحله است.
1. غربالگری برای افراد بدون علامت
غربالگری یعنی بررسی افراد قبل از ظاهر شدن علائم. هدف این است که سرطان در مراحل ابتدایی پیدا شود. همچنین ممکن است پولیپهای پیشسرطانی شناسایی شوند.
غربالگری برای افراد با خطر متوسط معمولاً از ۴۵ سالگی توصیه میشود. روشهای غربالگری شامل تست مدفوع، کولونوسکوپی، سیگموئیدوسکوپی و کولونوسکوپی مجازی است.
2. تشخیص قطعی و تعیین مرحله بیماری
تشخیص قطعی سرطان روده بزرگ معمولاً با دیدن ضایعه مشکوک و نمونه برداری انجام میشود.
کولونوسکوپی به پزشک اجازه میدهد داخل روده را ببیند. اگر توده یا پولیپ مشکوک دیده شود، نمونه بافتی برداشته میشود. سپس پاتولوژی مشخص میکند که سلولها سرطانی هستند یا نه.
بعد از تایید سرطان، مرحله بیماری تعیین میشود. در این مرحله، پزشک بررسی میکند سرطان فقط در روده است یا به غدد لنفاوی و اندامهای دیگر رسیده است.
تصویربرداری از شکم، لگن و قفسه سینه میتواند برای مرحلهبندی استفاده شود.
9 روش تشخیص سرطان روده بزرگ
روشهای تشخیص سرطان روده بزرگ شامل موارد زیر هستند. در جدول زیر میتوانید روشهای تشخیص سرطان روده بزرگ را با هم مقایسه کنید.
| روش | نقش در تشخیص | مزایا | معایب |
| کولونوسکوپی | دیدن مستقیم روده و ضایعات مشکوک | دقیق، امکان برداشتن پولیپ و بیوپسی | نیاز به آمادگی روده و گاهی آرامبخشی |
| بیوپسی | تأیید قطعی سرطان در بافت | معیار اصلی تشخیص قطعی | وابسته به کولونوسکوپی یا نمونهبرداری |
| FIT | پیدا کردن خون مخفی در مدفوع | ساده، خانگی، غیرتهاجمی | نتیجه مثبت نیاز به کولونوسکوپی دارد. |
| gFOBT | بررسی خون مخفی در مدفوع | ساده و در دسترس | محدودیت غذایی/دارویی و دقت کمتر |
| تست DNA مدفوع | بررسی خون و تغییرات ژنتیکی | خانگی و غیرتهاجمی | احتمال مثبت کاذب و نیاز به کولونوسکوپی |
| سیگموئیدوسکوپی | بررسی بخش پایینی روده | سریعتر از کولونوسکوپی | کل روده را بررسی نمیکند. |
| سی تی کولونوسکوپی | تصویربرداری از کل روده | کمتهاجمی | بیوپسی انجام نمیدهد. |
| آزمایش خون | بررسی کمخونی یا پیگیری بیماری | ساده و کمتهاجمی | عدم تشخیص قطعی |
| باریم انما با فلوروسکوپی | نشان دادن تنگی، توده یا تغییرات دیواره روده بزرگ | بررسی روده بدون کولونوسکوپی | دقت کمتر، استفاده از اشعه و ناتوانی در بیوپسی |
بیشتر بخوانید: باریم سوالو
۱. کولونوسکوپی
کولونوسکوپی از کاملترین روشها برای بررسی روده بزرگ است. این روش به پزشک کمک میکند پولیپ، توده، التهاب یا خونریزی را مستقیم ببیند. نقش مهم آن در تشخیص سرطان این است که امکان نمونه برداری دارد.
- مزیت: دقت بالا و امکان برداشتن پولیپ است.
- محدودیت: نیاز به آمادگی روده، زمان بیشتر و گاهی آرامبخشی است.
۲. بیوپسی و بررسی پاتولوژی
بیوپسی یعنی برداشتن نمونه از بافت مشکوک. این روش معمولاً هنگام کولونوسکوپی انجام میشود. نقش آن در تشخیص بسیار مهم است. چون سرطان بودن یا نبودن بافت را مشخص میکند.
- مزیت: تشخیص قطعی سرطان روده بزرگ
- محدودیت: به تنهایی انجام نمیشود و به روشهایی مثل کولونوسکوپی وابسته است.
۳. تست FIT
تست FIT نوعی آزمایش مدفوع است که خون مخفی در مدفوع را بررسی میکند. خون مخفی میتواند از پولیپ یا سرطان باشد.
- مزیت FIT: ساده، غیرتهاجمی و قابل انجام در خانه است.
- محدودیت: تشخیص قطعی سرطان با آن ممکن نیست. اگر نتیجه مثبت شود، کولونوسکوپی لازم است.
۴. تست gFOBT
این تست هم برای بررسی خون مخفی در مدفوع استفاده میشود. نقش آن در تشخیص، پیدا کردن نشانه غیرمستقیم خونریزی است.
- مزیت: ساده بودن
- محدودیت: حساسیت کمتر نسبت به برخی تستهای جدیدتر و نیاز احتمالی به رعایت محدودیت غذایی یا دارویی پیش از آزمایش است. نتیجه مثبت باید با کولونوسکوپی پیگیری شود.
۵. تست DNA مدفوع
مدفوع از نظر خون و تغییرات ژنتیکی مرتبط با تومور یا پولیپ بررسی میشود. نقش آن در تشخیص، پیدا کردن نشانههای مولکولی ضایعات مشکوک است.
- مزیت: غیرتهاجمی بودن و انجام در خانه.
- محدودیت: احتمال مثبتشدن کاذب و نیاز به کولونوسکوپی در صورت نتیجه غیرطبیعی
۶. سیگموئیدوسکوپی انعطافپذیر
سیگموئیدوسکوپی بخش پایینی روده بزرگ و رکتوم را بررسی میکند. نقش آن در تشخیص، پیدا کردن ضایعات در قسمت انتهایی روده است.
- مزیت: سادهتر و کوتاهتر بودن نسبت به کولونوسکوپی
- محدودیت: کل روده بزرگ را نشان نمیدهد. بنابراین ممکن است ضایعات بخشهای بالاتر دیده نشوند.
۷. کولونوسکوپی مجازی یا یا سی تی کولونوسکوپی
در سی تی کولونوسکوپی، با اسکن CT، داخل روده بزرگ بررسی میشود. نقش آن در تشخیص، پیدا کردن پولیپ یا توده بدون ورود کامل کولونوسکوپ است.
- مزیت: کمتهاجمی بودن
- محدودیت: اگر ضایعهای دیده شود، برای نمونه برداری یا برداشتن پولیپ باید کولونوسکوپی انجام شود. همچنین در آن از تصویربرداری با اشعه استفاده میشود.
۸. آزمایش خون
آزمایش خون به تنهایی برای تشخیص قطعی سرطان روده بزرگ کافی نیست. اما میتواند اطلاعات کمکی بدهد. CBC میتواند کمخونی ناشی از خونریزی مزمن را نشان دهد. CEA هم بیشتر برای پیگیری بیماری پس از تشخیص یا درمان کاربرد دارد.
- مزیت آزمایش خون: ساده بودن
- محدودیت: سرطان را بهتنهایی تایید یا رد نمیکند. برخی تستهای خونی جدید برای غربالگری مطرح شدهاند، اما گزینه اصلی و ترجیحی نیستند.
9. باریم انما و فلوروسکوپی
در باریم انما، ماده حاجب باریم از راه مقعد وارد روده بزرگ میشود. سپس پزشک با استفاده از اشعه ایکس و فلوروسکوپی، شکل و دیوارههای کولون و رکتوم را بررسی میکند.
- مزیت: بررسی بخشهای مختلف روده بدون ورود کولونوسکوپ است.
- محدودیت: حساسیت کمتر
آزمایشهای تکمیلی پس از تشخیص سرطان کولون
بعد از تایید بدخیم بودن تومورها، پزشک باید مرحله بیماری را مشخص کند. این کار برای انتخاب درمان ضروری است.
تصویربرداری از شکم، لگن و قفسه سینه میتواند نشان دهد سرطان به نقاط دیگر بدن رسیده است یا نه.
سی تی اسکن، ام آر آی و گاهی پت اسکن در شرایط خاص استفاده میشوند.
آزمایش خون هم ممکن است برای بررسی کمخونی، عملکرد کلی بدن و برخی نشانگرها انجام شود. نتیجه این بررسیها به پزشک کمک میکند برنامه درمانی دقیقتری انتخاب کند.
0 Comments