بیماری کرون از آن دسته بیماریهایی است که ممکن است در نگاه اول فقط یک مشکل گوارشی به نظر برسد. اما در واقع میتواند روی کیفیت زندگی، انرژی روزانه، تغذیه، روابط اجتماعی و حتی آرامش روان فرد تاثیر بگذارد. آگاهی درست درباره کرون کمک میکند علائم نگرانکننده را جدیتر بگیریم، مسیر مراجعه به پزشک را بهتر بشناسیم و با دیدی واقعبینانهتر با این بیماری روبهرو شویم.
خبر خوب این است که بسیاری از افراد مبتلا، با تشخیص بهموقع، پیگیری منظم و درمان مناسب میتوانند زندگی فعالتر، آرامتر و قابلکنترلتری داشته باشند.
بیماری کرون چیست؟
بیماری کرون یکی از انواع اصلی بیماریهای التهابی روده یا IBD است که در آن، بخشی از دستگاه گوارش دچار التهاب مزمن میشود. این التهاب میتواند از دهان تا مقعد را درگیر کند؛ اما معمولاً بیشتر در انتهای روده باریک و ابتدای روده بزرگ دیده میشود.
تفاوت مهم کرون با برخی بیماریهای مشابه این است که التهاب میتواند لایههای عمیقتر دیواره روده را هم درگیر کند و حتی بخشهایی از روده سالم بمانند و بخشهایی دیگر ملتهب شوند.
بیماری کرون طولانی مدت است، اما شدت آن در همه افراد یکسان نیست. بعضی افراد دورههایی بدون علامت دارند و بعضی دیگر با شعلهور شدنهای مکرر علائم مختلف بیماری روبهرو میشوند.
علائم بیماری کرون
علائم کرون به محل التهاب، شدت بیماری و وضعیت عمومی بدن بستگی دارد.
در بعضی افراد، نشانهها آرام آرام ظاهر میشوند و در برخی دیگر ناگهانی و آزاردهنده بروز میکنند. شایعترین علائم عبارتند از:
- اسهال مداوم یا عودکننده
- درد و گرفتگی شکم
- کاهش وزن
- خستگی
- تب
- کاهش اشتها
- وجود خون در مدفوع
- زخمهای دهانی
- تهوع یا استفراغ
- درد مفاصل
- قرمزی یا درد چشم
- تغییرات پوستی
- در برخی موارد درد یا ترشح اطراف مقعد به دلیل فیستول
نکته مهم این است که کرون فقط یک بیماری گوارشی ساده نیست.
در موارد شدیدتر، التهاب میتواند نشانههایی خارج از روده ایجاد کند؛ مثل:
- کمخونی
- مشکلات پوستی
- درد مفاصل
- سنگ کلیه
- التهاب چشم
- در کودکان تأخیر در رشد یا بلوغ
به همین دلیل، اگر فردی اسهال طولانی، درد شکمی مداوم، کاهش وزن بیدلیل یا خون در مدفوع دارد، بهتر است موضوع را جدی بگیرد و برای بررسی پزشکی سریعاً اقدام کند.
بیشتر بخوانید: باریم میل
علت بروز بیماری کرون چیست؟
علت دقیق بیماری کرون هنوز بهطور کامل مشخص نشده است. این بیماری معمولاً نتیجه یک عامل ساده و منفرد نیست، بلکه احتمالاً از ترکیب چند عامل ایجاد میشود.
یکی از توضیحهای اصلی، واکنش غیرطبیعی سیستم ایمنی است. یعنی بدن بهجای اینکه فقط با عوامل زیانآور مقابله کند، درگیر واکنشی میشود که التهاب مزمن در دستگاه گوارش ایجاد میکند.
ژنتیک نیز نقش مهمی دارد. داشتن والدین، خواهر یا برادر مبتلا میتواند احتمال ابتلا را بیشتر کند، هرچند وجود سابقه خانوادگی بهتنهایی به معنی ابتلای قطعی نیست.
میکروبیوم روده، یعنی مجموعه باکتریها و میکروارگانیسمهای طبیعی دستگاه گوارش، یکی از زمینههای مهم پژوهش در این بیماری است.
عوامل محیطی نیز مطرحاند و سیگار کشیدن از مهمترین عوامل قابلکنترل محسوب میشود. حتی برخی منابع اشاره میکنند که مصرف سیگار میتواند احتمال ابتلا را افزایش دهد و بیماری را شدیدتر کند.
رژیم غذایی ناسالم و استرس ممکن است علائم را بدتر کنند، اما بهعنوان علت مستقیم بیماری شناخته نمیشوند.
خطرات بیماری کرون چیست؟
خطر اصلی کرون این است که اگر کنترل نشود، التهاب مزمن ناشی از آن میتواند به آسیبهای جدیتری در روده و حتی خارج از روده منجر شود.
یکی از عوارض مهم، تنگی یا انسداد روده است؛ چون التهاب طولانیمدت میتواند باعث ضخیم شدن، زخم و باریک شدن مسیر روده شود.
زخمهای گوارشی، فیستول، آبسه، شقاق مقعدی و سو تغذیه نیز از عوارض شناختهشده هستند.
سوتغذیه زمانی رخ میدهد که درد، اسهال یا اختلال جذب مواد غذایی باعث شود بدن پروتئین، آهن، ویتامین B12 یا سایر مواد ضروری را به اندازه کافی دریافت نکند.
در برخی بیماران، خطر کمخونی، پوکی استخوان، مشکلات چشمی، سنگ کلیه، بیماریهای کبدی یا کیسه صفرا و لخته خون نیز بیشتر میشود.
اگر کرون بخش زیادی از روده بزرگ را درگیر کند، خطر سرطان روده بزرگ نیز میتواند افزایش پیدا کند و بیمار ممکن است به غربالگری منظم نیاز داشته باشد.
با این حال، پیگیری پزشکی، تشخیص زودتر و درمان مناسب میتواند بسیاری از این خطرات را کاهش دهد و کیفیت زندگی بیمار را بهتر کند.
روشهای تشخیص بیماری کرون
بیماری کرون روده با استفاده از ترکیبی از روشهای زیر تشخیص داده میشود.
بررسی اولیه و آزمایش
تشخیص بیماری کرون معمولاً با یک آزمایش ساده نیست. پزشک ابتدا شرح حال، سابقه خانوادگی، علائم و وجود خون در مدفوع را بررسی میکند.
سپس برای تشخیص کمخونی، التهاب یا عفونت آزمایش خون و برای رد عفونتها و بررسی التهاب روده، آزمایش مدفوع درخواست میکند.
آندوسکوپی و کولونوسکوپی
یکی از دقیقترین روشها برای تشخیص کرون، آندوسکوپی و بهویژه کولونوسکوپی است.
در کولونوسکوپی، پزشک داخل روده بزرگ و انتهای روده باریک را میبیند و در صورت نیاز نمونه برداری انجام میدهد. این بررسی علاوه بر تشخیص التهاب، میتواند زخمها، تنگیها، خونریزی و حتی مواردی مثل پولیپ روده را نشان دهد. البته پولیپ، خودِ بیماری کرون نیست و بیشتر بهعنوان یافتهای جداگانه یا بخشی از بررسی سلامت روده مطرح میشود.
تصویربرداریهای پیشرفته پزشکی
برای بررسی روده باریک و عوارض عمقیتر، از روشهایی مثل سی تی انتروگرافی و ام آر انتروگرافی استفاده میشود.
سی تی انتروگرافی تصاویر دقیقتری از روده باریک نسبت به سی تی معمولی میدهد و در بسیاری از مراکز جایگزین عکسهای باریومی قدیمی شده است.
ام آر انتروگرافی بدون اشعه انجام میشود و برای کسانی که نیاز به بررسیهای تکراری دارند، گزینه خوبی است.
در موارد فیستول اطراف مقعد، ام آر آی بسیار کمککننده است و گاهی بسته به شرایط از روشهایی مثل فیستولوگرافی نیز استفاده میشود.
باریم انما و باریم سوالو امروزه کمتر از گذشته نقش اصلی دارند، اما در برخی بررسیهای خاص گوارشی ممکن است همچنان مطرح شوند.
روشهای درمان بیماری کرون
درمان کرون برای همه بیماران یکسان نیست و به محل التهاب، شدت بیماری، عوارض و پاسخ بدن به دارو بستگی دارد.
هدف اصلی درمان، کاهش التهاب، کنترل علائم، پیشگیری از شدت یافتن بیماری و نگه داشتن بیمار در دوره خاموشی است.
داروهای تجویزی پزشک ممکن است شامل کورتونهای کوتاهمدت، داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی، داروهای بیولوژیک و در برخی بیماران داروهای جدیدتر باشند.
اگر تنگی شدید، فیستول، آبسه، انسداد یا آسیب جدی روده ایجاد شود، جراحی ممکن است لازم شود. البته جراحی معمولاً به معنی درمان قطعی کرون نیست و پیگیری بعد از آن همچنان اهمیت دارد.
0 Comments