دیدن علائم تشنج برای اطرافیان میتواند ناراحتکننده باشد، اما واکنش درست در چند دقیقه نخست و اقدامات بعد از تشنج نقش مهمی در حفظ ایمنی فرد دارد.
پس از پایان حمله ممکن است فرد بلافاصله به وضعیت عادی برنگردد. خوابآلودگی، گیجی، خستگی، درد عضلانی یا حتی ناتوانی موقت در بهیادآوردن اتفاقات میتواند بخشی از دوره بازیابی باشد.
آگاهی از اصول اقدامات بعد از تشنج کمک میکند این مرحله بدون رفتارهای اشتباه و با کمترین خطر طی شود.
مهمترین اقدامات بعد از تشنج
پس از پایان حرکات تشنجی، اولین هدف این نیست که فرد فوراً بنشیند یا به فعالیت عادی بازگردد؛ بدن و مغز به زمانی برای بازیابی نیاز دارند.
فرد ممکن است برای چند دقیقه بیهوش به نظر برسد، بخوابد یا هنگام بیدارشدن گیج باشد. در چنین شرایطی آرامبودن اطرافیان و ایجاد محیط امن از هر اقدام دیگری مهمتر است.
مهمترین اقدامات بعد از تشنج که باید به ترتیب انجام دهید، عبارتند از:
1. قرار دادن فرد در وضعیت مناسب
- اگر فرد پس از پایان حمله هنوز کاملاً هوشیار نیست اما تنفس دارد، او را بهآرامی به پهلو قرار دهید. این وضعیت به بازماندن راه هوایی کمک میکند.
- همچنین در صورت وجود بزاق یا استفراغ، احتمال ورود محتویات به مسیر تنفسی را کاهش میدهد.
- اگر لباس دور گردن تنگ است، آن را شل کنید و عینک یا اشیایی را که ممکن است موجب آسیب شوند، کنار بگذارید.
- تا زمانی که فرد هنوز گیج یا خوابآلود است، از وادارکردن او به ایستادن یا راه رفتن خودداری کنید.
2. بررسی تنفس، هوشیاری و آسیب احتمالی
- بعد از پایان حمله باید بررسی شود که فرد بهطور طبیعی نفس میکشد یا نه.
- خستگی، سردرگمی و خوابآلودگی پس از برخی انواع حملات برای مدتی شایع است، بنابراین انتظار نداشته باشید فرد بلافاصله هوشیار شود.
- در این مدت اطراف سر و بدن را از نظر آسیب ناشی از سقوط یا برخورد با اشیا بررسی کنید.
- اگر پس از پایان حمله فرد تنفس ندارد، باید فوراً با اورژانس تماس بگیرید و احیای قلبیریوی را آغاز کنید.
3. مشخص کردن زمان نیاز به اورژانس
هر حمله تشنجی الزاماً به انتقال اورژانسی نیاز ندارد، اما برخی شرایط هشداردهنده هستند. مواردی که نیاز به کمک فوری دارند:
- تشنجی که بیش از پنج دقیقه ادامه پیدا کند.
- وقوع حمله دوم پیش از بازیابی هوشیاری
- دشواری در تنفس یا بیدارشدن
- آسیب جدی حین حمله
- رخ دادن حمله در آب
- اگر فرد برای نخستین بار دچار حمله شده باشد،
- زنان باردار
- افراد با شرایط پزشکی خاص
بیشتر بخوانید: تفاوت تشنج و صرع چیست
مهمترین مراقبتهای بعد از تشنج
- بهتر است فرد تا زمانی که هوشیاری عادی، تعادل و توانایی ارتباط مناسب خود را بازیابد، تنها نماند.
- بعضی افراد پس از حمله نیاز زیادی به خواب دارند و برخی دیگر برای مدتی دچار سردرد، کوفتگی، احساس خجالت، اضطراب یا فراموشی موقت میشوند.
- با فرد آرام صحبت کنید و از پرسیدن چندباره سوالهایی مانند «چه اتفاقی افتاد؟» یا مجبور کردن او به یادآوری حمله خودداری کنید.
- اگر در محیط عمومی هستید، جمعیت را از اطراف او دور کنید تا حریم شخصی و آرامش بیشتری داشته باشد.
- تا زمانی که فرد کاملاً هوشیار نشده و توانایی بلع طبیعی خود را به دست نیاورده است، غذا، آب یا نوشیدنی به او ندهید؛ زیرا احتمال خفگی وجود دارد.
- ثبت جزئیات حمله نیز در اقدامات بعد از تشنج ارزش زیادی دارد. زمان شروع و پایان، نوع حرکات بدن، تغییر سطح هوشیاری، وضعیت چشمها و اتفاقاتی که پیش و پس از حمله رخ دادهاند؛ میتوانند در ارزیابی پزشکی مفید باشند.
- افرادی که سابقه تشنج در خواب دارند، بهتر است دستورالعمل مشخصی برای اعضای خانواده یا مراقبان داشته باشند.
موقع تشنج کودک چکار کنیم؟
اصول اولیه کمک به کودک و اقدامات بعد از تشنج مشابه بزرگسالان است؛ اما بهدلیل اندازه بدن، سن و احتمال بروز تشنج همراه با تب، مراقبت دقیقتر مانند موارد زیر اهمیت دارد.
- در زمان حمله، کنار کودک بمانید و مدت آن را اندازه بگیرید.
- اشیای سخت، تیز یا خطرناک را از اطراف او دور کنید و چیزی نرم زیر سرش قرار دهید.
- کودک را بهآرامی روی زمین یا سطحی امن قرار دهید و در صورت امکان او را به پهلو بچرخانید.
- نباید دست و پای کودک را برای متوقفکردن حرکات گرفت و هیچ وسیلهای نیز نباید داخل دهان او قرار داده شود.
- فرو بردن زبان در جریان تشنج اتفاق نمیافتد. لذا واردکردن انگشت، قاشق یا جسم دیگر به دهان میتواند موجب آسیب دهان و دندان یا خفگی شود.
- پس از پایان حمله، کودک ممکن است خوابآلود یا گیج باشد. کنار او بمانید تا تنفس و سطح هوشیاری طبیعی شود.
- اگر حمله بیش از پنج دقیقه ادامه داشت، حملات پشت سر هم بدون بازیابی هوشیاری اتفاق افتاد، کودک در تنفس مشکل داشت، دچار آسیب شد یا این نخستین حمله او بود، کمک اورژانسی لازم است.
- در تشنجهای با تب، پایین آوردن سریع دمای بدن با آب سرد موقع حمله را توصیه نمیکنیم؛ زیرا در لحظه حمله، اولویت اصلی محافظت از کودک در برابر آسیب و حفظ راه هوایی است.
بیشتر بخوانید: بیماری صرع
کارهایی که موقع تشنج و بعد از آن نباید انجام دهیم…
بخش مهمی از کمک صحیح و مراقبت بعد از تشنج، پرهیز از کارهایی است که با وجود نیت خوب میتوانند آسیب ایجاد کنند.
- فرد را هنگام حرکات تشنجی مهار نکنید و برای صافکردن دست و پا یا متوقفکردن لرزشها فشار وارد نکنید.
- همانطور که گفتیم، هیچ جسم، انگشت، پارچه یا وسیلهای را نیز داخل دهان قرار ندهید.
- در زمان ادامه حمله، تنفس دهانبهدهان انجام ندهید. افراد معمولاً پس از پایان حمله دوباره بهطور طبیعی نفس میکشند.
- از ریختن آب روی صورت، تکاندادن شدید، سیلیزدن یا تلاش برای بههوش آوردن سریع فرد خودداری کنید.
- همچنین تا بازگشت کامل هوشیاری و توانایی جویدن، چیزی برای خوردن یا نوشیدن به او ندهید.
- جابهجایی فرد در حین حمله نیز معمولاً لازم نیست؛ مگر اینکه محل وقوع حمله خود خطر فوری داشته باشد.
- در نهایت، در خوابآلودگی یا گیجی پس از حمله، بیمار را با اجبار به بیدار ماندن یا حرکت کردن وادار نکنید.
0 دیدگاه